Алматы қаласы
Алмалы ауданы
Әкімінің аппараты
A   A   A
Сурет галереясы

Жаңалықтар
мұрағаты
Дү Се Сә Бс Жм Се Же
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
Саясат САЯСАТ



Әкімшілік рәсімдер


Рәсім деп әдетте мәселені шешу, кез келген бір іс-шараны жүргізу үшін қажетті шаралар қабылдау тәртібін түсінеді. Мемлекеттік органдар үшін рәсімдер олардың кезеңдерін, мақсаттарын, ретін және мерзімдерін, әр кезеңдегі нақты істерін,  осы іс-әрекеттердің жасалуы мен өзара байланыстығының негізін,  өңдеу және фиксациялау әдістерін анықтайды. Рәсімдер арнайы салтанатты процессті жасауға таза салттық іс қимылды талап етуі мүмкін. Әкімшілік қызмет бағыттарының элементтеріннің арасындағы реттеудің ірі мөлшерін жүзеге асырса да, әкімшілік рәсімдеу институты дегенмен ұзақ уақыт бойы, басқа заң институттарымен ұштастыра зерттеліп келген.
Әкімшілік рәсімдердің рөлі қандай? ол ұтымды, тиімді, ашық әкімшілік рәсімдер болса, іс жүзінде  тұрақты және айқын басқару тәртібін көре аласыз.Жақсы рәсім тәртібі басқару органымен осындай іс-әрекеттер мен жағдайларды дұрыс және заңды шешу үшін шынымен қажетті және жеткілікті болып табылатындығын ұйғарады, және де оларды заңды түрде шешу үшін ол процесске шынымен керекті тұлғаларды қосады. Бұл басқарудың тиімділігін қамтамасыз етеді - күш, уақыт пен ақшаны ақылға қонымды экономикасына оңтайлы нәтижелерге қол жеткізу үшін қолданылады. Әкімшілік рәсімдер шешілуі тиіс мәселелерді уақтылы анықтау мүмкіндігіне жағдай жасау үшін арналған, және ақпараттық, талдау және шешім қабылдау толықтығын, оның жан жақтылығы мен объективтілігін қамтамасыз етеді. Әкімшілік рәсімдер өз жұмыс тәжірибесінде ғылыми жетістіктердің басқарушылық жұмыстарға енгізілуіне мүмкіндік жасайды. Мысалы, басқару шешімдерін ғылыми жарамдылығын жақсарту, шешімдер дайындауға ведомстволық және ведомстводан тыс емтихандарын пайдалануды ғылыми-зерттеу институттарының қатысуы үшін рәсімдер көмектеседі.
Әкімшілік рәсімдер әр түрлі әлеуметтік мүдделердің іске асырылуына  өте маңызды болып табылады, олардың үйлесімділігі мен басымдықтарын қамтамасыз етеді, әлеуметтік мүдделердің тілек білдірушілері мен өкілдері жиі түрде басқару процесінің мүшелері ретінде әрекет етеді. Өкінішке орай, біздің әкімшілік рәсімдер әр түрлі келіспеушіліктерді реттеудің проблемасына өте аз көңіл бөледіі. Сонымен қатар, кез келген сұрақтарға адамдардың көзқарастарының әр түрлігі олардың өмірлік тәжірбиелеріне, құзыреттеріне және басқа да факторлерге тәуелді болып табылады. Кез келген заң шеңберіндегі іс әрекеттер іс-ашықтық, демократия мен заң үстемдігі принциптерінде негізделеді және олардың ашықтық, демократиялық және заңдылық принциптерін қамтамасыз ету үшін арналған. Сондықтан, мысалы, 20.12.1968 жылғы Швейцарияда Әкімшілік рәсімдер туралы Федералды заңы мынадай принциптерді бекітеді: заңдылық қағидалары, құқықтық негіздеу қажеттілігі, заң түрінде негіздеу қажеттілігі, заңдылық және қараушылық, жаңадан қабылданғанды ағымдағы реттеуде пайдалану, теңдік, іс жүзінде, қоғамдық мүдделер және пропорционалдық қағидасы, еріксіздікке тыйым салу, сенім білдірушілік принципі, құқықтарын теріс пайдалануға тыйым салу принципі, қайшы мінез-құлыққа тыйым салу, ерекше тыс формализмге тыйым  салу.
Теорияда әкімшілік рәсімдердің басқа да принциптері кездеседі:
- тергеу қағидасы - азамат органның мүдделі болған істері бойынша фактілер мен іс мән жайын дәлелдеуге мiндеттi емес. Билік органы өз міндеттерінің арқасында өзіне қажетті фактілерді білуге тиіс.
- мөлшерлес қағидасы - азаматтың жалпы еркіндік іс қимылдығы тек қана қоғамдық мүдделердің мақсаттарына жету үшін қажетті шамада ғана шектелуі мүмкін. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін белгіленген шаралар аз ауыртпалықты болуы тиіс. Егер басқа азырақ ауыртпалықты көздейтін шаралар  болса онда олар қолданылуы тиіс
- Құқықты мағынасыз қолдануға тиым салу қағидасы -Қалыптасқан жағдайларға байланысты мағынасы жоқ норма қолданбауға тиіс.
- Формализмге тыйым салу қағидасы - тек қана нысанды сақтау үшін азаматтарға кедергілерді жасауға болмайды. Егер де азамат нысанды сақтамаса (мысалы қандай да бір арызды беру кезінде), онда ол осы арызды қабылдамауға негіз бола алмайды, егер де осы нысан арқылы мақсат оны сақтамау арқылы жүзеге асырылуға мүмкін болса. 
- Есеп пен хаттардағы айқын қателіктер қағидасы – билік органымен оның қызметтік міндеттеріне сәйкес түзетілуі тиіс. Осындай көпе көрнеу қателіктерді мекеме өзі жеке түрде қателіктерді жою керек, соның нәтижесінде олар құжатттарды жарамсыз деп жариялай алмайды немесе оны қабылдаудан бас тарта алмайды.
- Уәкілетті органға жіберу қағидасы – Егер де азамат арызбен қандай да бір ведомствоға жүгінсе және де арыздағы сұрақ сол ведомстваның құзыретінен тыс болса, онда шенеуніктер бұл арызды кері қайтаруға құқығы жоқ, оны дербес түрде уәкілетті органға жіберуге міндетті.

Алматы қаласы Әділет департаментінің
Нормативтік құқықтық актілерді тіркеу бөлімі